Een tweedehands machine aanschaffen kan financieel aantrekkelijk zijn. Maar hoe zit het met de veiligheid? Mag je ervan uitgaan dat een machine veilig is omdat deze jarenlang bij een ander bedrijf heeft gedraaid? En wie is verantwoordelijk als er na de aankoop toch een ongeval gebeurt?
Bij tweedehands machines is de verantwoordelijkheid voor machineveiligheid niet altijd zo eenvoudig als het lijkt. De fabrikant, verkoper, importeur en werkgever kunnen ieder een andere rol hebben. Juist daarom is het belangrijk om vóór ingebruikname duidelijkheid te hebben over de technische staat, de documentatie en de mogelijke risico’s.
Is een tweedehands machine automatisch veilig?
Een machine die jarenlang zonder problemen heeft gefunctioneerd, is niet automatisch veilig. Door intensief gebruik kunnen onderdelen slijten en beveiligingssystemen minder betrouwbaar worden. Ook kunnen eerdere eigenaren aanpassingen hebben uitgevoerd die gevolgen hebben voor de oorspronkelijke veiligheid.
Denk bijvoorbeeld aan een beveiligingskap die is verwijderd om sneller te kunnen werken, een veiligheidsschakelaar die niet meer functioneert of een noodstop die niet regelmatig wordt gecontroleerd.
Bij de aanschaf van een gebruikte machine is het daarom belangrijk om verder te kijken dan de technische werking. De machine moet niet alleen doen waarvoor deze is aangeschaft, maar ook veilig gebruikt en onderhouden kunnen worden.
Wie is verantwoordelijk voor de veiligheid van een gebruikte machine?
De verantwoordelijkheid hangt af van de situatie. Daarbij is vooral van belang wie de machine op de markt brengt, welke documentatie aanwezig is en of de machine na de oorspronkelijke levering is aangepast.
De fabrikant is verantwoordelijk voor het voldoen aan de toepasselijke productveiligheidseisen op het moment dat de machine voor het eerst op de markt wordt gebracht.
De verkoper heeft verplichtingen die afhangen van zijn rol en de omstandigheden van de verkoop. Bij een gebruikte machine is het belangrijk dat de koper duidelijkheid krijgt over de staat van de machine en de beschikbare documentatie.
De importeur kan aanvullende verplichtingen krijgen wanneer een machine van buiten de Europese Economische Ruimte wordt ingevoerd.
De werkgever blijft verantwoordelijk voor het veilig beschikbaar stellen en gebruiken van arbeidsmiddelen door medewerkers. Ook wanneer een machine tweedehands is aangeschaft.
Dat betekent dat een werkgever niet uitsluitend kan vertrouwen op de mededeling van de verkoper dat de machine veilig is.
Heeft een tweedehands machine een CE-markering nodig?
Bij tweedehands machines bestaat regelmatig onduidelijkheid over de CE-markering. Niet iedere gebruikte machine hoeft opnieuw een CE-markering te krijgen.
Een machine die eerder rechtmatig binnen de Europese Economische Ruimte op de markt is gebracht, hoeft bij een gewone doorverkoop doorgaans niet opnieuw het volledige CE-conformiteitstraject te doorlopen.
Dat kan anders zijn wanneer een machine van buiten de EER wordt geïmporteerd of wanneer er ingrijpende wijzigingen zijn uitgevoerd waardoor de machine juridisch als een nieuw product wordt beschouwd.
Ook de leeftijd van de machine speelt een rol. Oudere machines kunnen afkomstig zijn uit een periode waarin andere productveiligheidseisen golden.
Het ontbreken van een CE-markering betekent daarom niet in alle gevallen automatisch dat een tweedehands machine niet gebruikt mag worden. Wel moet de werkgever kunnen aantonen dat het arbeidsmiddel veilig is voor het beoogde gebruik. Lees hier meer over documentatie voor tweedehands machines.
Waarom is een RI&E voor tweedehands machines belangrijk?
Een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) helpt om de risico’s van machines binnen een bedrijf inzichtelijk te maken. Zeker bij tweedehands machines is een beoordeling van de actuele veiligheid belangrijk.
Tijdens een risicobeoordeling wordt gekeken naar de machine zoals deze daadwerkelijk op de werkvloer wordt gebruikt. Daarbij gaat het niet alleen om de aanwezige beveiligingen, maar ook om de werkzaamheden die medewerkers uitvoeren.
Hoe wordt de machine bediend? Kunnen medewerkers tijdens onderhoud in contact komen met bewegende onderdelen? Zijn de veiligheidsvoorzieningen nog betrouwbaar? En zijn medewerkers voldoende geïnstrueerd?
Door deze vragen te onderzoeken, ontstaat een duidelijk beeld van eventuele tekortkomingen. De noodzakelijke verbeteringen worden vervolgens opgenomen in een Plan van Aanpak.
Een goede beoordeling kan bovendien voorkomen dat een ogenschijnlijk voordelige aankoop uiteindelijk leidt tot kostbare aanpassingen, stilstand of onveilige werksituaties.
Gratis en vrijblijvend contact opnemenWat als een machine is aangepast?
Bij gebruikte machines is niet altijd bekend welke wijzigingen eerdere eigenaren hebben uitgevoerd. Toch kunnen juist die aanpassingen grote gevolgen hebben voor de veiligheid.
Een gewijzigde besturing, aangepaste productiesnelheid of verwijderde afscherming kan nieuwe risico’s veroorzaken. Ook het combineren van verschillende machines tot één productielijn kan gevolgen hebben voor de veiligheidsbeoordeling.
Niet iedere wijziging betekent dat een machine opnieuw CE-gemarkeerd moet worden. Wanneer een aangepaste machine juridisch telt als nieuwe machine lees je in een van onze eerdere posts. In elk geval moet worden onderzocht of de aanpassing nieuwe gevaren veroorzaakt of bestaande risico’s vergroot.
Bij ingrijpende wijzigingen kunnen aanvullende verplichtingen ontstaan. Daarom is het verstandig om vóór het aanpassen of in gebruik nemen van een machine deskundig advies in te winnen.
Voorkom onverwachte kosten bij de aanschaf van tweedehands machines
Een lage aanschafprijs zegt weinig over de totale kosten van een gebruikte machine. Wanneer na levering blijkt dat veiligheidsvoorzieningen ontbreken of niet meer voldoen, kunnen aanvullende investeringen noodzakelijk zijn.
Het is daarom verstandig om de machine vóór aankoop te laten beoordelen. Daarmee wordt inzichtelijk welke veiligheidsmaatregelen nodig zijn en welke kosten daarbij kunnen komen kijken.
Ook de beschikbare technische documentatie verdient aandacht. Denk aan de gebruiksaanwijzing, eventuele conformiteitsverklaring en informatie over eerdere aanpassingen.
Hoe beter de veiligheidsstatus vooraf bekend is, hoe kleiner de kans op onverwachte problemen na installatie.
Machineveiligheid bij tweedehands machines laten beoordelen
Bij de aanschaf van een tweedehands machine draait het niet alleen om de vraag of deze technisch goed functioneert. Minstens zo belangrijk is of medewerkers er veilig mee kunnen werken.
Inrato International ondersteunt bedrijven bij het beoordelen van machineveiligheid, het uitvoeren van risico-inventarisaties en het vaststellen van noodzakelijke veiligheidsmaatregelen. Ook bij vragen over CE-markering en aanpassingen aan bestaande machines kan deskundige begeleiding belangrijk zijn.
Overweeg je een tweedehands machine aan te schaffen of heb je twijfels over de veiligheid van een bestaande machine? Laat de situatie dan tijdig beoordelen. Zo voorkom je dat een voordelige aankoop uiteindelijk een kostbaar veiligheidsprobleem wordt.
Veelgestelde vragen over machineveiligheid bij tweedehands machines
De werkgever is verantwoordelijk voor het veilige gebruik van de machine binnen het bedrijf. Daarnaast kunnen de fabrikant, verkoper en importeur eigen wettelijke verplichtingen hebben.
Dat hangt onder meer af van de leeftijd, herkomst en toepasselijke regelgeving. De machine moet in ieder geval voldoen aan de veiligheidseisen voor het gebruik als arbeidsmiddel.
Niet automatisch. Bij gewone doorverkoop binnen de EER is een nieuwe CE-markering doorgaans niet nodig. Bij bepaalde ingrijpende wijzigingen of import van buiten de EER kan dit anders zijn.
Een werkgever heeft een wettelijke zorgplicht. Of hij aansprakelijk is, hangt af van de omstandigheden van het ongeval en of aan die zorgplicht is voldaan.
Onder andere de gebruiksaanwijzing, de conformiteitsverklaring indien van toepassing, onderhoudsgegevens en informatie over uitgevoerde aanpassingen.
Ja. De werkgever moet de risico’s van het gebruik van de machine binnen de eigen werkomgeving beoordelen.
Dan moet worden onderzocht welke risico’s hierdoor zijn ontstaan en welke maatregelen nodig zijn voordat de machine veilig gebruikt kan worden.
Bijvoorbeeld wanneer de machine wordt aangepast, anders wordt gebruikt, veiligheidsgebreken vertoont of in een nieuwe werkomgeving wordt geplaatst.
Nee. Een CE-markering vervangt geen actuele beoordeling van de technische staat, de werkomstandigheden en het daadwerkelijke gebruik.
Ja. Inrato International ondersteunt bedrijven bij machineveiligheid, risico-inventarisaties, CE-vraagstukken en het bepalen van passende veiligheidsmaatregelen. Neem contact op voor meer informatie.

