Bij machineveiligheid denken we al snel aan techniek. Een goed geplaatst hekwerk, een lichtscherm, een veiligheidsschakelaar of een noodstop. Logisch, want technische beveiligingen zijn een belangrijk onderdeel van een veilige machine, maar daarmee ben je er niet altijd.
Een machine kan technisch goed beveiligd zijn en in de praktijk tóch onveilig worden gebruikt. Bijvoorbeeld omdat een beveiliging het werk vertraagt, een medewerker een andere werkwijze heeft bedacht of omdat niet duidelijk is waarom een bepaalde veiligheidsmaatregel nodig is.
Daarom gaat goede machineveiligheid niet alleen over de machine.
Machineveiligheid begint bij kijken naar de praktijk
Een risico-inventarisatie van een machine begint niet alleen met de vraag welke beveiligingen aanwezig zijn. Ook het gebruik, onderhoud, mogelijke gevaren en de daadwerkelijke blootstelling aan risico’s moeten worden bekeken. Juist daarom is het belangrijk om medewerkers bij een RI&E te betrekken. Zij weten hoe een machine in de dagelijkse praktijk wordt gebruikt en waar knelpunten ontstaan.
Dat levert soms andere inzichten op dan wanneer alleen naar de technische staat van een machine wordt gekeken.
Een veiligheidsvoorziening kan technisch prima functioneren, maar wat gebeurt er als deze tijdens het schoonmaken, instellen of verhelpen van een storing als onhandig wordt ervaren? En weten medewerkers precies wat ze in zo’n situatie moeten doen?
“De medewerker werkt niet veilig!”
Waarom medewerkers veiligheidsmaatregelen omzeilen
Wanneer een veiligheidsmaatregel wordt omzeild, is het gemakkelijk om te zeggen: “de medewerker werkt niet veilig!” Maar daarmee is het werkelijke probleem nog niet gevonden.
Misschien past de beveiliging niet goed bij het werkproces. Misschien kost de veilige werkwijze veel extra tijd. Of medewerkers hebben onvoldoende instructie gehad en onderschatten het risico.
Ook onvoldoende kennis en training en het niet juist opvolgen van veiligheidsprocedures worden genoemd als risico’s die tot gevaarlijke situaties kunnen leiden. De interessante vraag is daarom niet alleen wat doet een medewerker verkeerd?, maar vooral: waarom gebeurt dit?
Pas wanneer je dat weet, kun je zoeken naar een oplossing die niet alleen technisch veilig is, maar ook werkbaar.
Een veilige machine vraagt dus om meer dan veiligheidscomponenten
Een lichtscherm, laserscanner, veiligheidsmat, noodstop of machineafscherming heeft ieder een eigen functie. De juiste oplossing ontstaat door de risicoanalyse en de geldende eisen te koppelen aan passende veiligheidscomponenten.
Maar techniek is slechts één deel van het verhaal: werkinstructies, opleiding, onderhoud, periodieke controles en bewustwording zijn minstens zo belangrijk. Zeker wanneer machines al langere tijd in gebruik zijn of in de loop der jaren zijn aangepast. Een oplossing die op papier veilig is, moet immers op maandagochtend om half acht op de werkvloer óók zijn.
Een RI&E machines brengt techniek en gedrag samen
Een goede RI&E voor machines kijkt daarom verder dan zichtbare technische tekortkomingen. Het doel is om gevaren inzichtelijk te maken en vervolgens passende beheersmaatregelen te bepalen.
Daar hoort ook een Plan van Aanpak bij. Wie gaat welke maatregel uitvoeren? Wanneer gebeurt dat? En wordt daarna gecontroleerd of de oplossing daadwerkelijk werkt?
Juist bij die opvolging spelen medewerkers een belangrijke rol. Duidelijke verantwoordelijkheden, betrokkenheid van medewerkers en goede communicatie helpen voorkomen dat maatregelen uiteindelijk alleen op papier bestaan.
Machineveiligheid is techniek én menselijk gedrag
Expert Leendert Jan IJspeert kijkt bij machineveiligheid daarom niet alleen naar de machine zelf. De situatie rondom de machine is minstens zo belangrijk: hoe wordt ermee gewerkt, welke handelingen worden uitgevoerd en waar kunnen in de praktijk risico’s ontstaan?
Dat maakt het verschil tussen simpelweg een veiligheidscomponent plaatsen en daadwerkelijk werken aan een veilige werkomgeving.
Inrato kan daarbij het volledige veiligheidsvraagstuk bekijken: van machineveiligheid en RI&E tot CE-markering en passende technische veiligheidsoplossingen.
Schakel de hulp in van Inrato
Loop je tegen een veiligheidsprobleem aan bij een machine? Kijk dan niet alleen naar wat er technisch aangepast moet worden. Onderzoek ook waarom de onveilige situatie ontstaat. Juist daar begint vaak de beste oplossing. Vraag gratis een vrijblijvend gesprek aan om te bespreken wat Inrato voor jou kan betekenen.
Veelgestelde vragen over machineveiligheid
Machineveiligheid gaat over het herkennen en beheersen van risico’s bij het gebruik, onderhoud en aanpassen van machines.
Niet altijd. Ook de manier waarop medewerkers de machine gebruiken, onderhouden en bedienen heeft invloed op de veiligheid.
Omdat zij dagelijks met de machines werken en daardoor praktische risico’s en knelpunten kunnen signaleren die tijdens een technische beoordeling niet direct zichtbaar zijn.
Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer een voorziening als belemmerend wordt ervaren of wanneer kennis, instructie of bewustzijn onvoldoende is.
Denk onder andere aan machineafscherming, lichtschermen, laserscanners, veiligheidsmatten, veiligheidsschakelaars en noodstopvoorzieningen.
Daarbij worden de aanwezige machines en installaties geïnventariseerd en worden risico’s rond onder meer gebruik en onderhoud beoordeeld.
De gevonden risico’s worden gekoppeld aan maatregelen in een Plan van Aanpak.
.
Omdat alleen het vastleggen van een risico de situatie nog niet veiliger maakt. De gekozen maatregelen moeten ook daadwerkelijk worden uitgevoerd en gevolgd.
Machines moeten regelmatig worden gecontroleerd en onderhouden. Ook veranderingen aan een machine of in het gebruik ervan kunnen aanleiding zijn om opnieuw naar de risico’s te kijken.
Ja. Inrato houdt zich onder meer bezig met machineveiligheid, RI&E van arbeidsmiddelen, CE-markering en veiligheidsoplossingen voor machines.
