De Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) brengt alle risico’s op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn binnen je organisatie in kaart. Op basis daarvan stel je een Plan van Aanpak op met concrete maatregelen, prioriteiten en termijnen. Dat is een harde eis uit de Arbowet.
Bij machines en installaties speelt daarnaast Europese wetgeving een grote rol. De huidige Machinerichtlijn en de nieuwe Machineverordening (EU 2023/1230) stellen strengere eisen aan risicobeoordeling, documentatie en veiligheid tijdens de hele levenscyclus van machines.
Wil je sparren over jouw situatie of twijfel je of je huidige, zelfstandige RI&E voldoende is? Dan is een eerste gesprek met Leendert Jan Ijspeert vaak al verhelderend. Neem gratis en vrijblijvend contact op: 085 27 36 750 of stuur een email.
Een goede RI&E helpt je om:
- Arbeidsongevallen en beroepsziekten te voorkomen
- Te voldoen aan wet- en regelgeving (Arbowet, Machinerichtlijn/Machineverordening, PGS-richtlijnen)
- Bedrijfsstilstand door machine-uitval te beperken
- Premies, boetes en aansprakelijkheidsrisico’s te verminderen
De vraag is dus niet óf je een RI&E nodig hebt, maar hoe je die het beste organiseert.
Zelf doen of laten begeleiden? De voor- en nadelen van een zelfstandige RI&E
Als werkgever ben je wettelijk verplicht een actuele RI&E te hebben. Maar hoe pak je dat aan: je RI&E zelf doen met een online tool of sjabloon, of je RI&E laten begeleiden door een specialist zoals Inrato?
In de praktijk zien wij beide varianten voorbijkomen. Een zelfstandige RI&E kan prima werken, maar alleen als je je bewust bent van de grenzen daarvan – zeker bij machines, gevaarlijke stoffen en complexe processen. In dit artikel zetten we de belangrijkste afwegingen op een rij, zodat je een keuze maakt die past bij jouw organisatie.
Veiligheidsspecialist Leendert Jan Ijspeert van Inrato benadrukt daarbij steeds één ding: een RI&E is geen papieren verplichting, maar een strategisch instrument om ongevallen, stilstand en kosten te voorkomen.
Nadelen en risico’s van RI&E zelf uitvoeren
In de praktijk zien wij bij zelfstandige RI&E’s regelmatig dezelfde problemen terugkomen:
- ‘Slager keurt eigen vlees’
Intern heb je altijd last van bedrijfsblindheid. Bepaalde risico’s worden als “normaal” gezien en daardoor niet (meer) herkend. Inrato geeft in haar brochure nadrukkelijk aan juist over dat soort bedrijfsblindheid heen te stappen en een objectieve analyse te leveren. - Onvoldoende diepgang bij machines
Complexe machineveiligheid, noodstopcircuits, lichtschermen, veiligheidsrelais en CE-markering vragen specialistische kennis.
Zonder die kennis worden risico’s onderschat, bijvoorbeeld slijtage van beveiligingssystemen of onveilig ingerichte bedienings- en onderhoudssituaties.
- Gevaarlijke stoffen onvoldoende meegenomen
Blootstelling aan gevaarlijke stoffen, opslag volgens PGS-15 en ATEX-zones zijn vaak lastig in te schatten. Inrato ziet in de praktijk dat organisaties hier snel overheen stappen, met onnodige gezondheidsrisico’s tot gevolg. - Plan van Aanpak blijft op papier
Zonder externe stok achter de deur verzandt het Plan van Aanpak makkelijk in de waan van de dag. Maatregelen worden niet opgevolgd, termijnen verlopen en de RI&E veroudert. - Risico op boetes en aansprakelijkheid
Als de Inspectie SZW constateert dat de RI&E onvolledig is of ontbreekt, kan dat leiden tot boetes. Bij een ongeval kan een gebrekkige RI&E bovendien zwaar meewegen in de beoordeling van aansprakelijkheid.
Een zelfstandige RI&E is dus alleen verstandig als je óók kritisch durft te zijn op je eigen kennis en je bereid bent om waar nodig alsnog een specialist in te schakelen.
RI&E laten begeleiden: wat levert externe ondersteuning op?
Kies je ervoor om je RI&E te laten begeleiden, dan haal je externe expertise en objectiviteit in huis. Inrato combineert daarbij kennis van machineveiligheid, chemische veiligheid, signaleringstechniek en CE-markering met ervaring in uiteenlopende sectoren.
Objectieve blik voorkomt ‘bedrijfsblindheid’
Een externe specialist:
- Kijkt zonder vooroordelen naar jouw processen en werkplekken
- Signaleert risico’s die intern als “normaal” worden gezien
- Legt de lat op het niveau van de wet- en regelgeving, niet op het niveau van “hoe we het altijd doen”
Inrato beschrijft dit zelf als het overstappen over bedrijfsblindheid en het vermijden dat de slager zijn eigen vlees keurt.
Koppeling met machineveiligheid, gevaarlijke stoffen en CE-markering
Een begeleide RI&E door Inrato gaat verder dan een lijstje risico’s:
-
Machineveiligheid
Risicobeoordeling van machines, selectie van passende veiligheidscomponenten (lichtschermen, laserscanners, noodstoprelais, modulaire afscherming, etc.), en borging van CE-eisen. -
Chemische veiligheid
Inventarisatie gevaarlijke stoffen, beoordeling blootstelling en opslag, toetsing aan wet- en regelgeving en PGS-eisen, plus praktische beheersmaatregelen. -
Signalisatie en alarmering
Beoordeling of signaalgevers, signaaltorens en alarmen voldoende duidelijk en gecertificeerd zijn voor de risico’s in jouw proces. -
Plan van Aanpak en borging
Concreet, haalbaar Plan van Aanpak met prioriteiten, termijnen en verantwoordelijkheden, zodat verbeteringen ook echt worden doorgevoerd.
Volgens Leendert Jan Ijspeert is dat precies de stap waarmee organisaties hun RI&E omzetten van kostenpost naar een instrument dat direct bijdraagt aan continuïteit en rendement.
Wettelijke eisen: RI&E, Arbowet en nieuwe Machineverordening
De Arbowet verplicht elke werkgever tot een actuele RI&E met Plan van Aanpak, ongeacht sector of bedrijfsgrootte.
Voor organisaties met machines en installaties komt daar nog bij:
-
Machinerichtlijn 2006/42/EG
(en de opvolgende Machineverordening EU 2023/1230) - Strengere eisen voor risicobeoordeling
- Meer machines die door een onafhankelijke derde (Notified Body) beoordeeld moeten worden
- Meer nadruk op documentatie, traceerbaarheid en veiligheid gedurende de hele levensduur van de machine
Inrato helpt organisaties om:
- In kaart te brengen welke machines onder de nieuwe Machineverordening vallen
- Technische documentatie en conformiteitsverklaringen op orde te brengen
- RI&E-machinebeoordelingen te koppelen aan CE-markering en praktische maatregelen
Juist deze koppeling maakt het lastig om een volledig verantwoorde, zelfstandige RI&E te doen zonder de juiste expertise.
Wat kost een slechte RI&E je echt?
In het RI&E-whitepaper van Inrato worden voorbeelden genoemd van bedrijven die dankzij een goede RI&E forse besparingen realiseerden.
- Een metaalbewerkingsbedrijf wist door tijdige signalering van risico’s machine-uitval en dure reparaties te voorkomen.
- Een voedingsmiddelenproducent verlaagde het aantal bedrijfsongevallen drastisch, met minder ziekteverzuim en hogere productiviteit als resultaat.
Omgekeerd betekent een slechte of onvolledige RI&E:
- Onverwachte stilstand door ongevallen of defecten
- Hogere onderhoudskosten door gebrek aan preventie
- Imagoschade en mogelijke juridische procedures
- Moeilijker personeel behouden op een krappe arbeidsmarkt, omdat werknemers actief zoeken naar veilige en gezonde werkplekken
Een begeleide RI&E kost misschien meer aan de voorkant, maar levert op termijn vaak aanzienlijk meer op dan hij kost.
Wanneer kies je voor een zelfstandige RI&E en wanneer voor begeleiding?
Een zelfstandige RI&E kan voldoende zijn als:
- Je een kleine, relatief eenvoudige organisatie hebt
- Er geen of weinig complexe machines, gevaarlijke stoffen of ATEX-zones zijn
- Je intern iemand hebt met aantoonbare arbo- en veiligheidskennis
- Je het Plan van Aanpak strak opvolgt en periodiek evalueert
Begeleiding door Inrato is sterk aan te raden als:
- Je werkt met machines, productielijnen of geautomatiseerde systemen
- Er gevaarlijke stoffen aanwezig zijn (opslag, blootstelling, vervoer)
- Je al een keer opmerkingen hebt gehad van de Inspectie SZW of verzekeraar
- Je weinig tijd en capaciteit hebt om je zelfstandig in de wetgeving te verdiepen
- Je twijfelt of je huidige RI&E wel compleet en actueel is
In veel organisaties werkt een hybride aanpak het beste: je start intern met het verzamelen van informatie en laat vervolgens een specialist als Inrato meekijken, toetsen en verdiepen. Zo behoud je intern eigenaarschap én profiteer je van de expertise van iemand als Leendert Jan Ijspeert, die dagelijks met RI&E’s, machineveiligheid en gevaarlijke stoffen werkt.
FAQ over een zelfstandige RI&E en begeleiding door Inrato
Een zelfstandige RI&E is een risico-inventarisatie die je volledig met eigen mensen uitvoert, vaak op basis van een branche-instrument of standaardformat. Je bent zelf verantwoordelijk voor de volledigheid, beoordeling en het Plan van Aanpak.
Ja, je mag je RI&E in principe zelf uitvoeren, zolang deze voldoet aan de eisen uit de Arbowet en voldoende deskundig is opgesteld. Bij grotere of risicovolle organisaties is het verstandig – en in sommige branches verplicht – om de RI&E te laten toetsen of te laten begeleiden door een deskundige partij.
Niet bij complexe machines, gevaarlijke stoffen, ATEX-zones of geautomatiseerde installaties. Daarvoor is specialistische kennis nodig van machineveiligheid, chemische veiligheid en CE-markering, zoals Inrato die in huis heeft.
Inrato combineert de RI&E met diepgaande kennis van machineveiligheid, signalisatie, gevaarlijke stoffen en wetgeving (Arbowet, Machinerichtlijn/Machineverordening). Je krijgt niet alleen een rapport, maar ook concrete oplossingen en een uitvoerbaar Plan van Aanpak.
Leendert Jan Ijspeert wordt binnen Inrato gezien als een belangrijke autoriteit op het gebied van RI&E en machineveiligheid. Hij vertaalt complexe regelgeving naar praktische stappen, zodat organisaties hun risico’s beheersen en tegelijkertijd rendement halen uit hun investeringen in veiligheid.
Je krijgt een objectieve, complete risico-inventarisatie, minder kans op onaangename verrassingen bij inspecties, en vaak directe besparingen door minder stilstand, ongevallen en reparaties. Voorbeelden uit het Inrato-whitepaper laten zien dat een goede RI&E leidt tot minder machine-uitval en lager ziekteverzuim.
Er is geen vaste termijn in de wet, maar elke belangrijke wijziging (nieuwe machines, andere stoffen, verbouwingen, incidenten) vraagt om een update. Bij groeiende of veranderende organisaties is een herziening om de paar jaar verstandig.
Een onvolledige RI&E kan leiden tot boetes van de Inspectie SZW, problemen met verzekeraars en verhoogde aansprakelijkheid bij ongevallen. Daarnaast blijven risico’s onzichtbaar, wat kan resulteren in ongevallen, gezondheidsklachten en onnodige stilstand.
Ja, Inrato biedt specifieke RI&E’s voor machines, gevaarlijke stoffen en logistiek. Je kunt bijvoorbeeld de algemene arbodelen intern doen en Inrato inschakelen voor de specialistische onderdelen.
Meestal begint het met een korte inventarisatie van je situatie: type bedrijf, aantal medewerkers, soorten machines en aanwezige stoffen. Op basis daarvan stelt Inrato een passend traject voor, van quickscan tot volledige RI&E-begeleiding inclusief Plan van Aanpak en opvolging. Contact opnemen kan via de gegevens in de brochures en nieuwsbrieven van Inrato.
