Bij nieuwe machines is CE-markering geen formaliteit achteraf. Het is het bewijs dat een machine voldoet aan de geldende Europese veiligheidseisen. Dat raakt niet alleen de fabrikant, maar ook het bedrijf dat de machine koopt, gebruikt, wijzigt of samenstelt met andere machines.
Wie pas naar CE kijkt op het moment dat de machine al op de vloer staat, loopt het risico op extra kosten, vertraging, stilstand of discussie bij een incident. Juist daarom is het verstandig om CE-markering voor nieuwe machines al in de ontwerpfase, aankoopfase of projectvoorbereiding mee te nemen.
CE-markering nieuwe machines: meer dan een sticker
Een CE-markering op een machine betekent dat de fabrikant verklaart dat de machine voldoet aan de toepasselijke Europese eisen. Bij machines gaat het onder andere om machineveiligheid, risicobeoordeling, technische documentatie, gebruikersinformatie en de conformiteitsverklaring.
Daar zit een belangrijk verschil met de praktijk: een sticker op de machine is zichtbaar, maar het echte werk zit in de onderbouwing. Klopt de risicobeoordeling? Is de technische documentatie compleet? Zijn de juiste normen toegepast? Is duidelijk wie verantwoordelijk is voor het samenstel, de besturing, beveiligingen en eventuele aanpassingen?
Inrato ziet in de praktijk dat veel CE-vraagstukken ontstaan doordat bedrijven te laat ontdekken dat hun rol verder gaat dan “gebruiker”. Wie een machine importeert, wijzigt of meerdere machines koppelt tot één productielijn, kan ineens verantwoordelijkheden krijgen die lijken op die van een fabrikant.
Wanneer is CE-markering verplicht?
CE-markering is aan de orde bij nieuwe machines die binnen de Europese Economische Ruimte worden verhandeld of in gebruik worden genomen. Ook geïmporteerde machines van buiten Europa moeten voldoen aan de Europese eisen voordat ze veilig gebruikt mogen worden.
Daarnaast wordt CE-markering relevant wanneer een bestaande machine ingrijpend wordt aangepast. Denk aan een nieuwe besturing, extra robotcel, aangepaste afscherming, hogere snelheid of een koppeling met andere machines. Soms lijkt zo’n aanpassing technisch beperkt, maar verandert het risicoprofiel van de machine wel degelijk.
Daarom is het belangrijk om niet alleen naar de machine zelf te kijken, maar ook naar de toepassing. Een machine die op zichzelf veilig lijkt, kan in combinatie met transportbanden, robots, operators, reinigingswerkzaamheden of onderhoudssituaties nieuwe risico’s veroorzaken.
De nieuwe Machineverordening maakt voorbereiding belangrijker
De Europese Machineverordening (EU 2023/1230) vervangt de huidige Machinerichtlijn 2006/42/EG. Daarmee worden de eisen rondom machineveiligheid aangescherpt en uitgebreid. In de beschikbare documentatie wordt onder andere gewezen op een breder toepassingsgebied, duidelijkere verantwoordelijkheden voor fabrikanten, importeurs, distributeurs en gebruikers, uitgebreidere verplichtingen rondom documentatie en traceerbaarheid en strengere aandacht voor risicobeoordelingen, onderhoud en modificaties.
Voor bedrijven betekent dit dat CE-markering nog minder los kan worden gezien van het totale veiligheidsbeleid. Nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie en cyberveiligheid, krijgen meer aandacht. Ook kan bij bepaalde machines beoordeling door een onafhankelijke partij, een Notified Body, noodzakelijk zijn.
Wie nu investeert in nieuwe machines, doet er dus verstandig aan om verder te kijken dan de levering alleen. Vraag bij aankoop niet alleen naar prijs, levertijd en capaciteit, maar ook naar de technische documentatie, conformiteitsverklaring en de onderbouwing van de veiligheidskeuzes.
Waar moet je als bedrijf op letten bij CE-markering?
Een goede CE-aanpak begint met duidelijkheid over de rol van je bedrijf. Ben je alleen gebruiker, of ontwerp je zelf een machine? Importeer je een machine van buiten de EU? Laat je een leverancier een machine bouwen op specificatie? Of voeg je meerdere machines samen tot één lijn?
Daarna volgt de inhoudelijke beoordeling. De risico’s moeten inzichtelijk zijn, niet alleen tijdens normaal gebruik, maar ook tijdens schoonmaak, onderhoud, storing zoeken, omstellen en reparatie. In de praktijk worden risico’s zoals slijtage van beveiligingssystemen, onvoldoende onderhoud, ergonomische belasting en onvoldoende instructie van medewerkers vaak onderschat.
Ook de documentatie verdient aandacht. Een CE-dossier hoort niet pas samengesteld te worden wanneer er vragen komen vanuit inspectie, verzekering of klant. Technische documentatie, risicobeoordeling, gebruiksaanwijzing, toegepaste normen, tekeningen, schema’s, testgegevens en conformiteitsverklaring moeten logisch op elkaar aansluiten.
Waar moet je als bedrijf op letten bij CE-markering?
Een goede CE-aanpak begint met duidelijkheid over de rol van je bedrijf. Ben je alleen gebruiker, of ontwerp je zelf een machine? Importeer je een machine van buiten de EU? Laat je een leverancier een machine bouwen op specificatie? Of voeg je meerdere machines samen tot één lijn?
Daarna volgt de inhoudelijke beoordeling. De risico’s moeten inzichtelijk zijn, niet alleen tijdens normaal gebruik, maar ook tijdens schoonmaak, onderhoud, storing zoeken, omstellen en reparatie. In de praktijk worden risico’s zoals slijtage van beveiligingssystemen, onvoldoende onderhoud, ergonomische belasting en onvoldoende instructie van medewerkers vaak onderschat.
Ook de documentatie verdient aandacht. Een CE-dossier hoort niet pas samengesteld te worden wanneer er vragen komen vanuit inspectie, verzekering of klant. Technische documentatie, risicobeoordeling, gebruiksaanwijzing, toegepaste normen, tekeningen, schema’s, testgegevens en conformiteitsverklaring moeten logisch op elkaar aansluiten.
CE-markering en RI&E versterken elkaar
CE-markering en RI&E worden soms als aparte werelden gezien. Dat is niet verstandig. CE-markering richt zich op het voldoen van de machine aan Europese productveiligheidseisen. De RI&E kijkt naar veilig en gezond werken binnen de concrete werkomgeving.
Een machine kan formeel voorzien zijn van CE-markering, maar toch onveilig worden gebruikt door de opstelling, werkdruk, bereikbaarheid, onderhoudssituatie of onvoldoende instructie. Daarom blijft een RI&E voor machines essentieel. De Arbowet verplicht werkgevers om risico’s op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn in kaart te brengen en een Plan van Aanpak op te stellen om risico’s structureel te beheersen.
Bij een goede machine-RI&E worden machines en installaties geïnventariseerd, risico’s beoordeeld en maatregelen vastgelegd. Daarbij is het belangrijk om medewerkers te betrekken, omdat zij vaak precies weten waar in de praktijk gevaarlijke situaties ontstaan.
Mag je vertrouwen op de CE-markering?
Veel bedrijven gaan ervan uit dat een nieuwe machine automatisch veilig is omdat deze geleverd wordt met CE-markering. Dat vertrouwen is begrijpelijk, maar niet altijd voldoende. Zeker bij maatwerk, import, samengestelde lijnen of machines die na levering worden aangepast, moet je als bedrijf kritisch blijven.
Controleer of de machine past bij het beoogde gebruik. Controleer ook of de beveiligingen aansluiten op de manier waarop medewerkers daadwerkelijk werken. Een afscherming die in theorie voldoet, maar in de praktijk voortdurend wordt omzeild omdat onderhoud anders niet mogelijk is, levert alsnog een veiligheidsprobleem op.
Daarom is objectieve beoordeling waardevol. Bedrijfsblindheid speelt vaak een grotere rol dan men denkt. Inrato benoemt in de eigen documentatie dat een volledige en objectieve analyse helpt om gevaren inzichtelijk te maken en passende beheersmaatregelen te kiezen.
CE-Markering in de technische documentatie
Bij CE-markering hoort een technisch dossier. Dat dossier moet aantonen dat de machine zorgvuldig is beoordeeld en voldoet aan de toepasselijke eisen. Denk aan de risicobeoordeling, ontwerpgegevens, toegepaste normen, schema’s, berekeningen, testresultaten, handleidingen en de EU-conformiteitsverklaring.
Voor de gebruiker is vooral belangrijk dat de documentatie beschikbaar, begrijpelijk en toepasbaar is. De handleiding moet aansluiten op de werkelijke machine. Veiligheidsinstructies moeten niet alleen juridisch correct zijn, maar ook bruikbaar voor operators, monteurs en leidinggevenden.
Bij nieuwe machines is het verstandig om documentatie-eisen expliciet op te nemen in de offerteaanvraag en inkoopvoorwaarden. Daarmee voorkom je dat CE pas onderwerp van gesprek wordt bij oplevering, wanneer de onderhandelingsruimte vaak kleiner is.
Aangepaste of gekoppelde machines: let op!
Veel CE-problemen ontstaan niet bij compleet nieuwe standaardmachines, maar bij aanpassingen. Een productielijn wordt uitgebreid. Een robot wordt toegevoegd. Een afscherming wordt vervangen. Een besturing wordt aangepast. Een machine krijgt een hogere capaciteit.
De vraag is dan: is er sprake van een wezenlijke wijziging? Als de veiligheid of functie van de machine wezenlijk verandert, kan een nieuwe beoordeling nodig zijn. Dat betekent dat opnieuw gekeken moet worden naar risico’s, beveiligingen, documentatie en mogelijk CE-markering.
Ook bij het koppelen van machines ontstaat vaak discussie. Losse machines kunnen ieder een eigen CE-markering hebben, maar de combinatie kan nieuwe risico’s opleveren. Denk aan overdrachtspunten, noodstopcircuits, bereikbaarheid, onverwachte herstart of communicatie tussen besturingen.
CE-markering voorkomt problemen vóórdat ze duur worden
Een zorgvuldige CE-aanpak kost tijd, maar voorkomt vaak grotere problemen. Denk aan stilstand bij oplevering, herstelkosten, aansprakelijkheidsdiscussies, onveilige werksituaties of problemen bij inspectie. Een goede risicobeoordeling helpt bovendien om onderhoud, instructie en productiviteit beter te organiseren.
In de documentatie over RI&E wordt benoemd dat proactief risico’s inventariseren en evalueren niet alleen helpt om ongevallen en juridische problemen te voorkomen, maar ook bedrijfsstilstand kan beperken en productiviteit kan verbeteren.
Daar zit de echte waarde: CE-markering is niet alleen een verplichting. Het is een manier om vooraf betere keuzes te maken over ontwerp, beveiliging, gebruik en onderhoud.
Praktische aanpak voor bedrijven
Begin bij de vraag wie waarvoor verantwoordelijk is. Leg daarna vast waarvoor de machine gebruikt gaat worden, welke grenzen er zijn en welke werkzaamheden rond de machine plaatsvinden. Laat de risico’s beoordelen voordat de machine definitief wordt besteld, gebouwd of aangepast.
Betrek productie, technische dienst, operators en veiligheidskundigen bij de beoordeling. Zij zien samen meer dan één leverancier of één projectleider. Zorg daarnaast dat de conformiteitsverklaring, technische documentatie, handleiding en veiligheidsinstructies compleet zijn vóór ingebruikname.
Inrato maakt de CE-markering voor bedrijven praktisch, zodat die niet alleen voldoet op papier, maar zodat dat de machine in de dagelijkse praktijk veilig, logisch en werkbaar is.
Klaar voor veilige ingebruikname
Een nieuwe machine moet productie opleveren, geen onzekerheid. Door CE-markering vanaf het begin serieus te nemen, voorkom je dat veiligheid een sluitpost wordt. Je krijgt beter inzicht in risico’s, voorkomt discussies achteraf en zorgt dat medewerkers met vertrouwen kunnen werken.
Heb je te maken met een nieuwe machine, importmachine, aangepaste machine of samengestelde lijn? Dan is dit het juiste moment om CE-markering, machineveiligheid en RI&E samen te bekijken. Zo staat er straks niet alleen een machine met een CE-plaatje, maar een veilige en goed onderbouwde oplossing op de werkvloer.
Inrato International
Een machine of installatie op de Europese markt brengen? Dan is CE-markering wettelijk verplicht. Met een CE-markering toon je aan dat het product voldoet aan de relevante Europese richtlijnen en normen op het gebied van veiligheid, gezondheid en milieu.
Bij Inrato begeleiden we bedrijven in dit proces van A tot Z, met een praktijkgerichte aanpak die zorgt voor aantoonbare conformiteit én werkbaarheid van het eindproduct. Niet alleen omdat het moet, maar omdat je zekerheid wilt – voor je medewerkers, je afnemers én voor toezichthouders.
