De moderne werkvloer staat vol met investeringen, zoals (specialistische) machines en installaties, productiesystemen en transportmiddelen. Juist daar zitten de grootste, vaak onzichtbare risico’s. Een goede RI&E is hét instrument om die risico’s in beeld te krijgen en om ze planmatig aan te pakken.
In dit artikel neemt veiligheidsadviseur Leendert Jan IJspeert van Inrato International u mee langs de 10 meest voorkomende risico’s op de werkvloer en hoe u ze concreet in uw RI&E verwerkt. Zo voorkomt u niet alleen ongevallen, maar vergroot u ook de continuïteit én het rendement van uw organisatie.
Wat is een RI&E op de werkvloer?
Met een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) brengt u alle risico’s rondom veiligheid, gezondheid en welzijn op de werkvloer systematisch in kaart. Naast dat u zich als bedrijf zich hier waarschijnlijk zelf al verantwoordelijk voor voelt, verplicht ook de Arbowet werkgevers om zo’n RI&E uit te voeren en daar vervolgens een Plan van Aanpak aan te koppelen.
Voor machines betekent dit onder andere:
- inventariseren van alle machines en installaties
- per machine een risicobeoordeling op basis van gebruik, onderhoud en mogelijke gevaren
- betrokkenheid van medewerkers, omdat zij de praktijkrisico’s het beste kennen
- per risico passende maatregelen vastleggen in het Plan van Aanpak
Inrato koppelt deze RI&E direct aan wettelijke eisen rond machineveiligheid, chemische veiligheid, signalering, CE-markering en PGS-15.
Waarom de belangrijkste risico’s op de werkvloer in uw RI&E thuishoren
Doordat de huidige Arbowet en de (nieuwe) Europese machine-eisen steeds meer nadruk leggen op een aantoonbare risicobeoordeling gedurende de hele levenscyclus van machines, is de RI&E nog belangrijker geworden.
Een goede RI&E:
- voorkomt aansprakelijkheid en boetes
- verkleint de kans op ongevallen en bedrijfsstilstand
- levert aantoonbare verbeteringen op in productiviteit en onderhoudskosten
Leendert Jan IJspeert ziet in de praktijk dat juist de “bekende” risico’s vaak onvoldoende zijn uitgewerkt in de RI&E. Daarom hieronder de 10 werkvloer-risico’s die u gegarandeerd wilt herkennen én borgen.
De 10 meest voorkomende risico’s op de werkvloer
Veel arbeidsongevallen ontstaan door machines die niet of slecht beveiligd zijn. Denk aan ontbrekende afschermingen, noodstoppen of lichtschermen.
Zo verwerkt u dit in de RI&E
- Inventariseer alle machines en stel per machine vast welke beveiligingen aanwezig (en vereist) zijn.
- Beoordeel of de machine voldoet aan de Machinerichtlijn / Machineverordening en CE-eisen.
- Leg in het Plan van Aanpak vast welke beveiligingscomponenten moeten worden toegevoegd of vervangen (bijv. lichtschermen, veiligheidsmatten, veiligheidslijsten).
Zelfs goed beveiligde machines worden onveilig als beveiligingscomponenten verouderen of niet meer goed functioneren. Veel organisaties onderschatten dit risico.
Zo verwerkt u dit in de RI&E
- Neem een aparte risicocategorie op voor “slijtage beveiligingssystemen”.
- Leg vast hoe vaak veiligheidscomponenten worden gecontroleerd, getest en vervangen.
- Koppel dit aan periodieke keuringen van arbeidsmiddelen (PKA).
Bij veel bedrijven wordt gewerkt met lakken, reinigingsmiddelen, oplosmiddelen of desinfectiemiddelen zoals ethanol. Medewerkers kunnen hierdoor dagelijks worden blootgesteld aan kankerverwekkende stoffen, terwijl dit vaak niet als “risico” wordt ervaren.
Zo verwerkt u dit in de RI&E
- Maak een RI&E Gevaarlijke Stoffen en inventariseer alle gebruikte stoffen.
- Beoordeel blootstelling, opslag, vervoer en werkprocedures.
- Leg maatregelen vast zoals substitutie (veiliger alternatief), ventilatie, afzuiging en persoonlijke beschermingsmiddelen.
Een slechte luchtkwaliteit zorgt niet alleen voor gezondheidsrisico’s, maar maakt u ook minder aantrekkelijk als werkgever. Medewerkers kiezen steeds vaker voor werkplekken met betere omstandigheden.
Zo verwerkt u dit in de RI&E
- Beschrijf per ruimte de bronnen van stof, damp of rook.
- Meet of beoordeel of de bestaande afzuiging en ventilatie voldoende zijn.
- Neem in het Plan van Aanpak concrete verbetermaatregelen op, zoals betere afzuiging of aanpassing van processen.
Bij storingen of gevaarlijke situaties is het cruciaal dat medewerkers direct weten wat er aan de hand is. Onvoldoende of onduidelijke signalering vergroot de kans op incidenten.
Zo verwerkt u dit in de RI&E
- Inventariseer waar signalering nodig is (machine-storingen, noodsituaties, lekdetectie, gasdetectie).
- Beoordeel of huidige sirenes, signaaltorens en lichtsignalen voldoende zichtbaar en hoorbaar zijn.
- Beschrijf in het Plan van Aanpak de overgang naar gecertificeerde signaalgevers en slimme torens (zoals programmeerbare signaaltorens met niveau-aanduiding).
Onvoldoende brandwerende opslag, lekbakken of ventilatie bij gevaarlijke stoffen leiden tot grote risico’s voor personeel én omgeving.
Inrato toetst hiervoor onder andere aan PGS-15 en aan aanvullende eisen zoals BRZO en ARIE.
Zo verwerkt u dit in de RI&E
- Leg per opslaglocatie vast welke stoffen, volumes en verpakkingen aanwezig zijn.
- Toets de situatie aan PGS-15 en relevante vergunningen.
- Neem maatregelen op zoals aangepaste kasten, brandwerende opslag en duidelijke werk- en noodprocedures.
In veel bedrijven zijn de juiste procedures wel bedacht, maar niet goed vastgelegd of gecommuniceerd. Dat leidt tot verschillen in werkwijze en verhoogt de kans op ongevallen. De RI&E moet daarom altijd gekoppeld zijn aan duidelijke werkinstructies.
Zo verwerkt u dit in de RI&E
- Leg vast voor welke werkzaamheden kritische werkinstructies nodig zijn (bijv. onderhoud, storingen, werken met gevaarlijke stoffen).
- Beoordeel of huidige instructies up-to-date, begrijpelijk en beschikbaar op de werkplek zijn.
- Koppel in het Plan van Aanpak acties zoals actualiseren, toetsen en trainen van werkinstructies.
Ergonomische risico’s – denk aan tillen, reiken, draaien of repeterende handelingen – worden vaak onderschat. Toch leiden ze tot langdurig verzuim en lagere productiviteit.
Zo verwerkt u dit in de RI&E
- Beschrijf per werkplek de fysieke belasting (bediening, schoonmaak, onderhoud).
- Beoordeel of hulpmiddelen, werkhoogten en werkvolgorde voldoen.
- Neem maatregelen op zoals aanpassingen aan machines, hulpmiddelen of taakroulatie.
Zelfs de beste beveiliging en procedures hebben weinig waarde als ze niet periodiek worden gecontroleerd.
Inrato voert onder meer Periodieke Keuring Arbeidsmiddelen (PKA) uit om dit structureel te borgen.
Zo verwerkt u dit in de RI&E
- Neem “periodieke keuringen” als apart beheersmaatregel op.
- Leg vast welke arbeidsmiddelen, met welke frequentie, door wie worden gekeurd.
- Koppel de bevindingen van keuringen rechtstreeks aan het Plan van Aanpak van de RI&E.
Een RI&E is geen momentopname. Door de aanschaf van nieuwe machines, wijzigingen in processen en personeelswisselingen raakt een rapport verouderd. Hierdoor moet een rapport regelmatig aangepast worden.
In de praktijk ziet Inrato echter veel organisaties worstelen met bedrijfsblindheid. “Het gaat toch altijd goed?” is het veelgegeven antwoord. Bij bedrijfsblindheid moet er vaak eerst een ongeval gebeuren of een bezoek van de inspectie komen, voordat ingezien wordt hoe belangrijk een up-to-date- RI&E is.
Bedrijfsblindheid voorkom je door in je RI&E ook rekening te houden met mogelijke veranderingen.
Zo verwerkt u dit in de RI&E
- Leg vast hoe vaak de RI&E wordt herzien (bijv. jaarlijks of bij elke belangrijke wijziging).
- Beschrijf wie verantwoordelijk is voor actualisatie en opvolging van het Plan van Aanpak.
- Overweeg digitale ondersteuning, zoals een risicobeheerplatform (bijvoorbeeld Safety Manager Online) om maatregelen en acties te borgen.
Van risico naar rendement
Een goed uitgevoerde RI&E levert meer op dan alleen “compliance”. Bedrijven die hun risico’s serieus in kaart brengen, zien hierdoor onder andere:
- minder machine-uitval en lagere onderhoudskosten
- minder ongevallen en ziekteverzuim
- hogere productiviteit en werktevredenheid van medewerkers
Door risico’s vroegtijdig te signaleren en preventief te handelen, verandert de RI&E van verplicht nummer in een strategisch stuurinstrument.
Hoe Inrato en Leendert Jan IJspeert u kunnen helpen
Inrato International is specialist in:
- RI&E voor machines, arbeidsmiddelen en gevaarlijke stoffen
- CE-markering en beoordeling volgens Machinerichtlijn en nieuwe Machineverordening
- machineveiligheid, chemische veiligheid en signaleringstechniek
- periodieke keuringen en toetsing van werkinstructies
Leendert Jan IJspeert begeleidt organisaties stap voor stap bij
- inventarisatie van machines, processen en stoffen
- praktische risicobeoordeling op de werkvloer, samen met medewerkers
- opstellen van een helder Plan van Aanpak, met prioriteiten en haalbare termijnen
- koppeling aan concrete maatregelen zoals beveiligingscomponenten, afzuiging, opslag en signalering
Zo bent u niet alleen klaar voor de Arbeidsinspectie en de nieuwe machine-eisen, maar creëert u vooral een veilige en aantrekkelijke werkplek voor uw medewerkers.
Veelgestelde vragen over risico’s op de werkvloer en RI&E
Alle risico’s die invloed hebben op veiligheid, gezondheid en welzijn van medewerkers moeten in de RI&E staan. Denk aan machineveiligheid, gevaarlijke stoffen, ergonomie, psychosociale belasting en brand- en explosierisico’s. De Arbowet verplicht bovendien een Plan van Aanpak om deze risico’s te beheersen.
Actualiseer uw RI&E bij elke belangrijke wijziging (nieuwe machines, processen, stoffen, reorganisatie) en in elk geval periodiek, bijvoorbeeld jaarlijks. Zo voorkomt u dat de RI&E veroudert en niet meer aansluit bij de praktijk.
De werkgever is eindverantwoordelijk, maar in de praktijk wordt dit vaak belegd bij een preventiemedewerker, QHSE-manager of veiligheidskundige. Belangrijk is dat verantwoordelijkheden helder zijn vastgelegd in de RI&E en het Plan van Aanpak.
Start met een inventarisatie van alle machines, voer per machine een risicobeoordeling uit en check de aanwezigheid en werking van beveiligingen. Koppel de uitkomsten aan concrete maatregelen zoals afschermingen, lichtschermen, noodstoppen en periodieke keuringen.
Ja, voor gevaarlijke stoffen is een specifieke uitwerking nodig: inventarisatie, blootstellingsbeoordeling, opslag, vervoer en noodprocedures. Inrato biedt hiervoor een RI&E Gevaarlijke Stoffen die aansluit bij wet- en regelgeving en PGS-15.
Breng in kaart hoe vaak en op welke manier medewerkers worden blootgesteld. Onderzoek alternatieven (substitutie), technische maatregelen zoals ventilatie en geef duidelijke instructies en training over veilig gebruik.
Zonder duidelijke licht- en geluidssignalen kunnen medewerkers storingen of gevaarlijke situaties te laat opmerken. In de RI&E beoordeelt u of de huidige signalering zichtbaar, hoorbaar en eenduidig is, en legt u vast waar vervanging of uitbreiding nodig is.
Ja, ergonomie hoort nadrukkelijk bij de RI&E. Denk aan tillen, werkhoudingen, repeterende handelingen en onderhoudstoegang tot machines. Onvoldoende aandacht hiervoor kan leiden tot langdurig verzuim en lagere productiviteit.
Formuleer concrete acties met duidelijke verantwoordelijken, termijnen en middelen. Monitor de voortgang regelmatig, betrek medewerkers actief en leg afspraken vast, bijvoorbeeld in een digitaal risicobeheerplatform zoals Safety Manager Online
Inrato kan de volledige RI&E voor machines en gevaarlijke stoffen uitvoeren, technische maatregelen adviseren (machinebeveiliging, afzuiging, opslag, signalering) en helpen bij CE-markering, PGS-15-toetsing en periodieke keuringen. Zo beschikt u over een praktische RI&E die voldoet aan wetgeving én bijdraagt aan een veilige en efficiënte werkvloer.
